0-1 YAŞ BEBEK GELİŞİMİ

2006-07-12 15:04:00

 

Fiziksel Gelişim ve Hareket Gelişimi

 

 

0-1 Ay

 

- Yeni doğan çevreye bedensel olarak dış dünyaya uyum sağlamaya çalışır.
- Zamanının büyük bir kısmını (16-20 saat) uykuda geçirir.
- Baş geniş, yüz yuvarlak, burun basıktır.
- Göbek henüz düşmemiş, vücut ısısı düzensizdir.
- Yeni doğanın ortalama boyu 50 cm.'dir.
- Normal ağırlıkla doğan bebeğin kilosu ortalama 2.5-4 kg. arasında değişir.
- Kemikler kıkırdak halindedir. Zamanla kıkırdak dokusu kemikleşmeye başlar.
- Yeni doğan bebeğin davranışları çok sınırlıdır.
- Başını kaldıramaz. Yatarken dönemez ve oturamaz.


 

1-3 Ay


 

- Kendine haz veya acı veren uyaranlara genellikle bütün bedeni ile tepki gösterir.(Doyurulunca uyuma gibi)
- Ağız yoluyla doyum sağlar. Parmak ya da yalancı emzik emerek rahatlayıp uykuya geçebilir.
- Sırt üstü yatar durumdayken, bebek başını yana çevirir; yüzün dönük olduğu yandaki kol ve bacak uzatılmıştır veya her iki kol da bükülüdür; dizler ayrıktır. Ayak tabanları birbirine dönük durur.
- Kol ve bacaklarda ani hareketler ve duruş değişiklikleri görülür. Kollar bacaklardan daha etkindir.
- 0-1 ay arasında görülen reflekslerin çoğu devam etmektedir.(Yanağa veya ağız kenarına dokunulduğunda, başını aynı yana çevirip meme araması gibi.)


3-6 Ay

- Sırtüstü konumda, başı ortada tutarak yatmayı seçer.
- Kollar ve bacaklar daha kolay bükülür; hareketler daha düzenli ve istemlidir.
- Bacaklarını sırayla, birbiri ardından veya zaman zaman her ikisini birlikte uzatarak tüm gücüyle tekme atar.
- Yüzükoyun konumda, önkollardan destek alarak başını ve üst göğsünü iyice yukarı kaldırır, kalçalar düz ve yatay durur.
- Sert zeminde ayakta tutulduğunda, dizlerini gevşetip büker.
- Yüksek sesle gülebilir.
- Kucağa alındığında başını dik tutabilir.

 
6-9 Ay
 
- Bu dönemde ilk süt dişleri çıkmaya başlar.
- Genel olarak reflekslerin çoğu yerlerini istemli hareketlere bırakmıştır.
- Bu aylarda bebeğin uykuda geçirdiği süre azalmaya başlar.
- Sırtüstü konumda yatarken başını yastıktan kaldırabilir.
- Beşikte ya da bebek arabasında destekle oturabilir ve çevresine bakınmak içini başını sağa sola çevirebilir.
- Kollarını, canlı ve anlamlı biçimde hareket ettirebilir.
- Ellerinden sıkıca tutulduğunda yatar pozisyondan oturur pozisyona geçebilir.
- Ayakta tutulduğunda; dizlerini büker, yere gevşekçe basar.

 
9-12 Ay
 
- Bu aylar arasında bebek çok fazla hareketlidir.
- Emekleme ve çevresindeki eşyalara tutunarak kalkma çabası içine girer.
- Yerde tek başına, desteksiz 10-15 dakika boyunca oturabilir.
- Kendini yukarı çekip bir desteğe tutunarak bir süre ayakta durabilir ama yeniden yere oturamaz. Geriye düşüp yere çarpar.
- Ayakta tutulursa, önce bir ayağını sonra diğerini oynatarak amaçlı bir biçimde adım atar.
- Parmaklarını kullanarak minik nesneleri eline alabilir.
 
 

Image Hosted by ImageShack.us

 

 

 

Zihinsel ve Bilişsel Gelişim

 

 

0-1 Ay
 
- Bu dönemde bebeğin zihinsel gelişimi hareket ve algılardan oluşan zeka biçimidir.
- Doğumla birlikte yeni doğanda refleks etkinlikler görülür. Bunlar istemli hareketler değildir.

 
1-3 Ay
 
- Refleksler devam eder. Ağız bir nesneye dokununca emme refleksi gelişir. Yiyecekle ilgili emme gerçekleşmediği sürece bebeğin, dudağına değen her objeyle ilişki kurduğu ve örneğin, battaniye gibi doyum sağlamayan objeleri hızla öğrenerek ayırt ettiği görülür. Annesinin göğsünü görürse ona yönelir. 2. ayın sonunda görülen bu özellik, tanıyıcı özelliktir.
- 1. ayın sonuna doğru bebek elini ağzına götürür ve baş parmağını emer. Ağız tepkileri el tepkileriyle kaynaşmıştır. Bu bir kez tesadüfen oluşunca çocuk bunu yeniden yapmaya başlar. Başka bir deyişle, bebeğin raslantı sonucu başardığı bir davranışı 1.-4. aylar arasında sürekli olarak tekrarladığı görülür. Bu yinelenen hareketlere "Döner Tepki" adı verilir. Böylelikle alışkanlık, önceden var olan hareket biçimlerine yeni eleman aşılamakla oluşur. Bu özellikler 4. aya kadar devam eder.
- Bebek bu dönemin sonlarına doğru insan sesinin duygusal türüne göre farklı tepkide bulunur; örneğin kızgın sese ağlama, ilgili ve sıcak sese gülümseme ile tepkide bulunur. - Bu dönemde bebek, kendisini annesini bedeninin bir uzantısı olarak algılar.

 
3-6 Ay
 
- 1. aydan 4. aya kadar süren devrede bebeğin bir raslantı sonucu yakaladığı ve başardığı bir davranışı durmadan tekrarlaması demek olan "ilk devresel tepkiler" görülür. Bu tepkiler tekrarlana tekrarlana alışkanlık haline gelir.

 
6-9 Ay
 
- Bu dönemin başlarında bebek artık kendisini annesinin bedeninden ayrı bir varlık olarak görmeye başlar.
- Bebek bu evrede dış dünyadan çok kendi bedenini merak edip kendi bedeni ile ilgilenir.
- Aynadaki yansımasına güler, onunla konuşur.
- Her şeyi ağzına götürerek tanımaya çalışır ve bundan haz duyar.
- İlk yılın ikinci yarısında bebekler, bilişsel gelişim açısından önemli bazı atılımlarda bulunur.
-Nesnelerin sürekliliğini anlamaya başlar (8. aydan itibaren) ve özel bağlılıklar geliştirir(7-9. aylar arası).
-Bu dönemde zihinsel gelişim evresi görülen nesnelerin alınmasıyla belirlenir. Tepkiler nesnelere yöneliktir. Ancak amaca yönelik değildir. Rastlantıya bağlı tekrardan ibarettir. Bu evrede görme ile alma düzenlenebilmekte, böylelikle bile bile yapılan eylemlerin doğması mümkün olabilmektedir.

 
9-12 Ay
 
- İlk kez tümüyle zekalı davranışlar görülür.
- Nesne sürekliliği kavramı iyice gelişir. 6 aylıktan küçük bebekler için bir nesne görünmez olduğunda, artık varlığını bütünüyle yitirmektedir. Oysa 9 aylık bebek saklanmış olan nesneyi aktif olarak aramaya başlar. Böylece ilk kez amaçlı bir eyleme geçer; engeli kaldırmak için, bilinen bir davranış biçimi kullanır.
- Kendi adını bilir, hayır kelimesini anlar.
- Tanıdık oyun ve şarkıları ayırt etmeye başlar.
- Uygun yerlerde gülüp, beklenen hareketleri yapmaktadır. (İsmi söylendiğinde başını çevirmek, yıkanmak için ellerini kaldırmak gibi.)
 
 

Image Hosted by ImageShack.us

 

 

 

 Sosyal ve Duygusal Gelişim

 

 

0-1 Ay

 

- Bu ayda görülen ilk sosyal davranış, bebeklerin annelerine olan bağlılığıdır. Dokunmanın verdiği rahatlık ihtiyacı, yaşamın başlangıcında anneye olan bağlılığı güdüler.
- Bebeğin sosyal becerileri sınırlıdır.
- İhtiyacı olduğunda ağlayarak ilgi sağlar.
- Bir başka becerisi de dinlenmedir.Yetişkinler nasıl konuşurken bunu arada bir yapıyorlarsa bebekler de emme işlemi sırasında biraz emerler, sonra bırakıp dinlenirler. Sonra aynı işleme devam ederler. Bu işlem tıpkı iki insanın konuşmasına benzer.
- Yaşamın ilk yıllarında öfke, korku gibi heyecan belirtileriyle, beslenme dışındaki her şey oyundur.
- Bebek bu dönemde yetişkinlerle iletişimini ağlama sayesinde sağlar. Bir iletişim biçimi olan ağlamanın en önemli işlevi, bebeğin bir üzüntü ve sıkıntı içinde olduğunu yansıtmasına fırsat vermesidir. Yeni doğan bu şekilde mesajını yetişkine iletmiş olur.


 

1-3 Ay

 

- Başlangıçta meme yoluyla tanıdığı anneyle, görme, koklama, işitme gibi diğer duyu organları ile aldığı uyaranlar bütünleşir ve anne-çocuk ilişkisi oluşur.
- İhtiyaçlarının uygun bir biçimde karşılanmasıyla çocuk, kendi benliğini değerli bir varlık olarak algılar. Çevresini de değer veren, bakan, güvenilir bir çevre olarak değerlendirir.
- Yüz ifadesi hala belirsiz, anlaşılmaz olmakla beraber giderek daha çok anlam taşımaya başlar. 5-6 haftalığa doğru, sosyal gülümsemenin ve tepki biçimindeki sesli ifadelerin geliştiği görülür.
- Yakınında konuşan kişinin yüzüne dikkatle bakabilmek için ona doğru döner.
- Kucağa alındığında ve kendisiyle konuşulduğunda ağlamayı keser.
- İlk 2 ay süresince bebek görüş alanındaki veya kendisini kucaklayan herkese karşı, ayrım yapmadan aynı tepkiyi verir.
- Bu evrede bebek, kendisiyle ilgilenen herkesle birlikte olmaktan, ayrım yapmadan belirgin bir biçimde zevk alır. Kucaktan indirildiğinde mızmızlanır.


 

3-6 Ay

 

- 3. ayda belirgin bir şekilde gülümsemeye başlar. Bunlar uyku sırasında görülen resfleks gülümsemelerden farklıdır.Bebek insan sesi duyunca gülümser. Bu Vygotsky'ye göre ilk toplumsal tepkidir.
- Bu dönemde bebek beslenirken, durumdan hoşnut olduğunu belirten, anlamlı bir bakışla, gözlerini hiç kırpmadan annesinin yüzüne bakar.
- Tanıdık durumlara tepki vermeye başlar.(Gülümseme, cıvıldama, çoşkulu hareketler gibi tepkiler)
- Artık günlük yıkanma ve bakım etkinliklerinden belirgin bir şekilde zevk alır.
- Sevecen, dostça bir ilgiye, özellikle de oyunumsu gıdıklamalar ve coşkulu konuşmalar eşliğinde yaklaşıldığında, belirgin bir hoşnutluk sergiler.

 

6-9 Ay:
 
- Bu dönemde bebek korkularını ifade edebilmekte, yemek isteyerek bağımsızlığını göstermekte, yiyecekleri sevdikleri ve sevmedikleri diye ikiye ayırabilmektedir.
- Her şeyi ağzına götürür. Bu doğal bir eylemdir. Çocuk bu eylemi hem cisimler hakkında daha çok şey öğrenebilmek için hem de onları hissetmekten aldığı hazdan dolayı yapmaktadır.
- Bu dönemde bebek özel bağlılık geliştirir. (7-9 ay) Tek bir kişiye bağlanır. Bu kişi genelde annedir. O kişiden ayrı kaldığında buna tepki gösterir.
- Yabancılara hala cana yakın, dostça davranır; ama zaman zaman, özellikle de annesi yanında olmadığında çok yakınına gidilir, birdenbire yaklaşılırsa, hafif bir utangaçlık hatta endişe gösterebilir.
- Yaklaşık 8. aydan itibaren, yabancılara karşı açık bir çekingenlik sergiler.
 
9-12 Ay

 
- 8-12 ayları arasında bebek yabancılardan korkmaya başlar. Yabancılarla tanıdık kişiler arasında belirgin biçimde ayrım yapar ve onların ilgili sevecen yaklaşımlarını kabullenmeden önce güven duygusuna gereksinim duyar, tanıdığı yetişkine tutunup yüzünü gizler.
- Hâlâ herşeyi ağzına götürür.
- Mizah duygusuna sahiptir insanları güldürmekten haz duyar.
- Yüzünü ve başını insanların yüzüne bastırarak sevgi gösterilerinde bulunur.
- Oyuncağı elinden alındığında sinirlenir.
 
 

Image Hosted by ImageShack.us

 

 

 

Duyusal ve Algısal Gelişim

 


0-1 Ay


- Yeni doğan gö rme alanı içindeki parlak cisimleri fark eder. Ancak görsel algılaması zayıf olduğundan ancak kendine yaklaştırılan nesneleri kolayca görür.
- Doğuştan itibaren bebeğin gözbebekleri ışığa duyarlıdır, parlak ışık karşısında gözünü kapatabilir.
- Nesneleri net bir biçimde göremez.
- Özellikle insan yüzüne ilgi duyar.
- İşitme duyusu daha anne karnında gelişir. Yetişkinlere yakın bir keskinlikle duyabilir.
- Bazı eşyaların seslerini tanıyabilir.
- Bir haftalık bir yeni doğan annesini sesini diğer kadın seslerinden ayırabilir ve diğer seslere tercih eder. Fakat baba sesini diğer erkek seslerinden ayıramaz.
- Yeni doğan 4 basit tadı (tatlı, ekşi, acı, tuzlu) algılayabilir.
- 1-2 haftalıktan itibaren annesinin ten kokusunu diğer kokulardan ayırabilir.
- Annesinin tenini hissedebilir.
 
1-3 Ay

 
- Gözbebekleri ışığa duyarlıdır.
- 2 aylık bir bebek bakışlarını odaklamayı öğrenir. Meme emerken bakışlarını annesinin yüzüne odaklar.
- İlk 2 ayda görsel dikkati objelerin nerede olduğuna ilişkindir.
- Objelerin dış kontürlerine dikkat eder. Küçük ayrıntıları göremez.
- Beklenmedik yüksek sesler karşısında şaşırıp ürker.
- Acıktığında ya da huzursuz olduğunda, rahat edemediğinde olanca gücüyle ağlar.
 
3-6 Ay

 
- 3. ayda bebek artık objelerin nerede olduğuyla değil ne olduğuyla ilgilenir.
- Bebek artık objelerin dış kontürlerini değil kendisini gözden geçirir.
- Görsel açıdan oldukça dikkatlidir.
- Yüzü önünde kendi ellerinin hareketini izler.
- Oyuncağı tutar ancak el-göz eşgüdümünü henüz sağlayamaz.
- Beklenmedik yüksek ses ve gürültü hâlâ sıkıntı verir.
- Gözlerini ve başını sesin kaynağına doğru çevirebilir.
 
6-9 Ay

 
- Tükenmek bilmeyen bir görsel merak vardır.
- Ancak nesne görüş alanından, görüş alanı dışına çıkarsa ya hiç aldırmaz ya da ellerini hafifçe vurup anlamsızca etrafına bakar.
- 6 aylık bir bebek tüm insan seslerine aynı düzeyde tepki verir.
- Hangi sesin hangi yüze ait olduğunu bulabilir.
- Anne sesinin değişik duygusal tonlamalarına seçici tepkiler verir.
 
9-12 Ay

 
- Görsel merak artarak devam etmektedir.
- Oyuncağı yere düşürdüğünde ve daha önce düşmüş oyuncakları ararken doğru yöne bakar.
- Hergün duyduğu seslere ve özellikle insan seslerine büyük bir istekle ilgi gösterir.
- Kulak hizasının 1 metre üstünde ve altındaki uzaklıklardaki seslerin kaynağını hemen belirler.
 
 

Image Hosted by ImageShack.us

 

 

 

 Dil Gelişimi

 

 

0-1 Ay

 

- Yeni doğan ağlarken ve sızlanırken bile, konuşma için gerekli bazı alıştırmalar yapmış olur.
- Kısa ve derin soluk alışlar, daha uzayan soluk verişler konuşmanın temelini oluşturmaktadır.
- Çocuk ağlama sırasında seslerin çıkartılması için gerekli dudak, çene ve dil hareketlerini tekrarlama olanağı bulur, ses ve solunumunu düzenleme becerisini geliştirir.
- İlk 2 haftada ağlama düzensiz aralıklarla görülür ve çoğunlukla uyku gereksiniminden kaynaklanır.
- 2 haftalıkken başlayıp, 3-4. haftada kaybolan bir ağlama türünde yeni doğan, günde 3 veya daha fazla süren şiddetli ağlama nöbetleri yaşar. Fiziksel soruna bağlı bu olan ağlama, normal bebek ağlamasından farklıdır. Bebek sorununa ilişkin sinyal verir.

 

1-3 Ay

 

- Acıktığında ya da huzursuz olduğunda, rahat edemediğinde olanca gücüyle ağlar.
- Sık sık gece uyanıp ağlar.
- Rahat ve mutlu olduğu durumlarda gırtlaktan gelen hafif sesler çıkarır.
- 5-6 haftalıktan sonra annenin konuşmasına ve onu kucaklamasına cıvıldayarak karşılık verir.


 

3-6 Ay

 

- 2. ayın sonundan itibaren önceki dönemlere oranla daha az ağlamaya rastalanırken, bebekler kumru gibi ses çıkarmaya başlarlar. Bu sesler çevresel etkenlerden ve işitme algısından bağımsızdır. Bu seslere dilin temel taşları gözüyle bakılabilir. Cıvıldama, gerçek dile yakın olmayan, zihinsel gelişim niteliği taşımayan sözel anlatımdır.
- Kendisiyle konuşulduğunda ya da hoşnut olduğunda, bazen yalnızken de, büyük bir zevkle kendi kendine sesler çıkarır.
- 3-4. aydan sonra gece uyanıp ağlamalar azalır.


 

6-9 Ay:

 

- Bu dönemdeki bebekler hecelemeye başlayarak tek heceli ancak dilin ilkel ses yapıları olan anlamsız sözcükler çıkarmaya başlarlar. Bu sesler bütün dillerde, sağır çocuklarda bile aynıdır.
- Bebek bu heceleri hem kendini ifade etmek, hem de diğerlerinin davranışını değiştirmek amacıyla kullanır.
- Bebek kendi çıkardığı sesleri dinlemekten hoşlanır ve bu sırada gülümser.
- 7. ve 8. aylarda çocuğun aynı hece kalıplarını birbiri ardına sıraladığı ve tekrarladığı görülür. (ma ma ma, da da da gibi)
- Oyun oynarken gülücükler dağıtır, kıkır kıkır güler ve kendi kendine neşe çığlıkları atar.
- Kızdığında veya canı sıkıldığında bağırır.


 

9-12 Ay

 

- 9. ayda hecelemeler bebeğin anadilinin özelliklerini taşımaya başlar.
- Bu dönemde bebek, dostça yaklaşımlarda veya kızıp canı sıkıldığında kişiler arası iletişim yolu olarak amaçlı bir biçimde, belirli bir anlam taşıyan sesler çıkartır.
- Düşük ve yüksek çeşitli frekanslarda ve genizden sesler çıkarabilir.
- 10. ayda belki anlamlı bir kelime kullanabilir, 12. ayda bunu kesinlikle başarır.
- 10. ayda birçok bebek "Hayır"ı anlar. Ayrıca basit bazı talimatlara uyabilir.
- Müzik oyunları oynayabilir ve "mö", "miyav", "hav" gibi hayvan seslerini
taklit edebilir.

4738
0
0
Yorum Yaz